Richteren (bijbelboek)

Boodschap en les

Richteren illustreert de menselijke neiging om van God af te wijken, de gevolgen daarvan en de grote genade van God om afgedwaalden weer terug te brengen op het rechte pad. God gedenkt zijn verbond en neemt het keer op keer in grote liefde op voor zijn koppige volk. God is barmhartig, genadig en rijk aan goedertierenheid. 

Het begint met ongehoorzaamheid. De Engel van de HEER maakt in Richteren 2:1-5 duidelijk dat het volk niet naar God luistert, dat de Israëlieten begonnen zijn om over te lopen naar andere goden, verbonden zijn gaan sluiten met de inwoners van het land, de afgodsbeelden en altaren niet meer afbreken waardoor God die andere volken niet meer voor hen uit wegdrijft zoals aanvankelijk, onder de volgzame en gehoorzame generatie van Jozua, wel het geval was. Het probleem zat dus niet in de kwaliteit van de wapens, de mate van oefening, de aantallen strijders of de kracht van de tegenstanders, maar het zat in één punt: de gemeenschap en verhouding met de levende God. Dit is de spil van ons leven. 

Het volk komt meermalen in het nauw. In de geschiedenis van de richter Gideon bij voorbeeld lezen we dat het volk uit vrees voor Midian de holen in de bergen maakte, de spelonken, de versterkte schuilplaatsen (Richt 6:2). Dat gebeurt als een volk te maken krijgt met Gods oordeel. In Openbaring 6, bij het zesde zegel, zien we dat alle mensen (hoog en laag, slaaf en vrije) bij het naderen van het oordeel van God over de wereld, de mensen die niet van God willen weten, in de holen en spelonken kruipen. Waarom komt er oordeel? Wegens zonde, gebrek aan toewijding aan God en door geestelijke afval en overspeligheid. 

Israël krijgt het benauwd, maar zo nu en dan staat er iemand op, een verlosser, die door God wordt aangesproken en bijzondere daden voor God en zijn volk Israël doet en bevrijding en verlichting brengt. 

Naam, tijd en auteur

De naam Richteren of Rechters is ontleend aan de oude Griekse vertaling (Septuaginta) en de Latijnse vertaling Vulgata. In onze vertalingen hebben we deze naam overgenomen, maar de echte betekenis van het Hebreeuwse "sjopetim" is veel beter weer te geven met termen als "verlosser" of "bevrijder." Van rechtspraak is uitsluitend sprake bij Debora, terwijl bij alle andere richters de functie van bevrijder sterk naar voren komt.

De gebeurtenissen in dit boek gaan over de periode die wordt ingeluid met de dood van Jozua en die doorloopt tot de periode van de oprichting van het koningschap in Israël. Het vormt de verbindende schakel tussen Jozua en 1 Samuël. Het herhaalde "in die dagen was er geen koning in Israël" (17:6; 18:1 en 21:25) wijst er in ieder geval op dat het boek geschreven werd nadat Israël een koninkrijk was geworden.Er zijn ook aanwijzingen in de tekst die erop wijzen dat het boek kort na de scheuring van het rijk zou zijn opgeschreven. 

In de Talmoed wordt als mogelijke schrijver Samuël genoemd, maar deze traditie wordt niet ondersteund door de tekst en  heeft geen historische waarde. We zullen moeten accepteren dat het boek anoniem is en de schrijver onbekend.

Indeling

De volgorde van het boek is niet strikt chronologisch. Qua tijdsorde zou het moeten beginnen bij Richteren 2:6-9, gevolgd door 2:10-13, dan de hoofdstukken 17 tot 21, 2:14 tot het eind van hoofdstuk 16. Toch zit er goddelijke logica in deze indeling:

1. De introductie: Richteren 1-2:5 behandelt Israëls afhankelijkheid aan God.
2. De herhaling van afval, straf, terugkeer en herstel: Richteren 2:6-16:31 gaat over de afval van de dienst aan God en de daaruit voortvloeiende gevolgen.
3. Het slot van het boek: Richteren 17 tot 21 geeft weer hoe Israël tot complete anarchie vervalt.

De richters

Achtereenvolgens worden de geschiedenissen vermeld van: Otniël, Ehud, Samgar, Debora en Barak, Gideon, Abimelech, Thola, Jaïr, Jefta, Ebzan, Elon, Abdom en Simson.

Kaart^[1]: De richteren van Israël

Varia

Enkele opmerkelijke zaken:

1. Richteren heeft twee beginpunten, zie Richt. 1:1 en 2:6.
2. Richteren bevat de oudst bekende fabel ter wereld, zie Richt. 9:8-15.
3. Richteren bevat het mooiste en grootste bekende oorlogslied uit die tijd, zie hoofdstuk 5.
4. Richteren bevat de beschrijving van de eerste vrouw die het leiderschap over een natie voerde, zie hoofdstuk 4.

Voetnoten

^[1] Kaart ontleend van Zaine Ridling (red.), Bible Atlas. Access Foundation. De gebruiksvergunning is: attribution, non-commercial.