Schaap (dier)

Een schaap is een evenhoevig herkauwend zoogdier dat door de mens gefokt en gehouden wordt voor de wol, het vlees of voor een godsdienstig slachtoffer. Een mannetje heet een ram, het vrouwtje wordt ooi genoemd en het jong een lam. Een schaap kan 15 tot 20 jaar oud worden, maar meestal worden ze eerder geslacht ^[1].

Bij de schapen. Schilderij van Adolf Eberle (1843-1914).
Het schilderij toont een ram (met horens), twee ooien en een lam.

Schapen hebben leiding nodig. Ze horen naar de stem van de herder. Voor vreemden kunnen ze op de vlucht slaan. Wanneer ze in paniek raken, stuiven ze alle kanten op. Wanneer een schaap op zijn rug komt te liggen, heeft hij soms hulp nodig om overeind te komen. In een schaapskooi worden soms meerdere kudden bijeen gebracht. Ze herkennen hun eigen herder.

Gods volk wordt vergelijken met een kudde schapen, zoals blijkt uit onder meer de volgende bijbelteksten:

Ps 78:52 En Hij voerde Zijn volk als schapen, en leidde hen, als een kudde, in de woestijn.
Ps 78:71 Van achter de zogende [schapen] deed Hij hem (= David) komen, om te weiden Jakob, Zijn volk, en Israel, Zijn erfenis.
Ps 79:13 Zo zullen wij, Uw volk en de schapen Uwer weide, U loven in eeuwigheid, van geslacht tot geslacht; wij zullen Uw roem vertellen.
Ps 95:7 Want Hij is onze God, en wij zijn het volk Zijner weide, en de schapen Zijner hand. Heden, zo gij Zijn stem hoort,
Ps 100:3 Weet, dat de HEERE is God; Hij heeft ons gemaakt (en niet wij), Zijn volk en de schapen Zijner weide.
Jer 50:6 Mijn volk waren verloren schapen, hun herders hadden hen verleid, zij hadden hen gevoerd [naar] de bergen, zij gingen van berg tot heuvel, zij vergaten hun legering.
Jer 23:1 Wee den herderen, die de schapen Mijner weide ombrengen en verstrooien! spreekt de HEERE.
Jer 23:2 Daarom zegt de HEERE, de God Israels, alzo van de herderen, die Mijn volk weiden: Gijlieden hebt Mijn schapen verstrooid, en hebt ze verdreven, en hebt ze niet bezocht; ziet, Ik zal over u bezoeken de boosheid uwer handelingen, spreekt de HEERE.
Jer 23:3 En Ik zal het overblijfsel Mijner schapen Zelf vergaderen uit al de landen, waarhenen Ik ze verdreven heb; en Ik zal ze wederbrengen tot hun kooien, en zij zullen vruchtbaar zijn, en vermenigvuldigen.

David, de koning van Israël, was vroeger een herder van schapen (1 Sam. 16:19). Hij heeft de bekende psalm 23 gedicht, waarin hij de Heer "mijn Herder" noemt en zichzelf, in figuurlijke zin, als een schaap van de HEERE, de Goede Herder, ziet. 

Ps 23:1 Een psalm van David. De HEERE is mijn Herder, mij ontbreekt niets.
Ps 23:2 Hij doet mij neerliggen in grazige weiden, Hij leidt mij zachtjes naar stille wateren.
Ps 23:3 Hij verkwikt mijn ziel, Hij leidt mij in het spoor van de gerechtigheid, omwille van Zijn Naam.
Ps 23:4 Al ging ik ook door een dal vol schaduw van de dood, ik zou geen kwaad vrezen, want U bent met mij; Uw stok en Uw staf, die vertroosten mij.
Ps 23:5 U maakt voor mij de tafel gereed voor \@de ogen van\@ mijn tegenstanders; U zalft mijn hoofd met olie, mijn beker vloeit over.
Ps 23:6 Ja, goedheid en goedertierenheid zullen mij volgen al de dagen van mijn leven. Ik zal in het huis van de HEERE blijven tot in lengte van dagen.
(HSV)

Video: Psalm 23, gezongen door Margreet Zandbergen en gefilmd in Zevenhoven. Duur: 2 minuten. Op Vimeo.com geplaatst in 2010. 

Mensen, niet alleen gelovigen, worden in de Bijbel vergeleken met schapen:

Jes 53:6 Wij allen dwaalden als schapen, wij wendden ons ieder naar zijn eigen weg, maar de HERE heeft ons aller ongerechtigheid op hem doen neerkomen.

In het bekende muziekstuk The Messiah van de componist G.F. Händel, scéne 23, wordt deze passage gezongen: video'All we like sheep' (4 minuten, Youtube).

De lijdzame houding van de lijdende Knecht van de HEER, onze Heer Jezus Christus, wordt vergeleken met dat van een stom (=zwijgend) schaap:

Jes 53:7 Hij werd mishandeld, maar hij liet zich verdrukken en deed zijn mond niet open; als een lam dat ter slachting geleid wordt, en als een schaap dat stom is voor zijn scheerders, zo deed hij zijn mond niet open.

De Heer Jezus, die gelijk een slachtschaap werd, het lam van God, zal zijn kudde leiden. Hierover wordt gezongen wordt in The Messiah van Händel: video'He shall feed his flock' (6 minuten, Youtube).