Statenvertaling

Van $1

    De Statenvertaling (SV) is een beroemde oude bijbelvertaling die in behoudende kringen wordt gelezen en door gelovigen die een vertaling wensen die dicht bij de oorspronkelijke bijbeltekst staat en niet terugschrikken voor verouderde taal. De vertalers hebben de Heilige Schrift "uit de oorspronkelijke talen in onze Nederlandse taal getrouwelijk overgezet." De Statenbijbel was de eerste volledige officiële Nederlandstalige Bijbelvertaling vertaald uit het Hebreeuws en Grieks, de voornaamste brontalen van de Bijbel

    In 1618 gaf de Synode van Dordrecht aan een aantal theologen de opdracht de bijbel te vertalen in het Nederlands. De synodevoorzitter had de synodeleden gewaarschuwd dat ze bij de selectie van de vertalers niet slechts moesten letten op hun bekwaamheid als godgeleerde of hun talenkennis, maar minstens evenzeer op hun vrome en heilige levenswandel[4]. De vertaling duurde langer dan aanvankelijk gedacht. De oude vertaler Baudartius (1565-1640) schreef: "Ick en hebbe mijn leven lanck noyt so geblockt als ick nu in mijne oude daeghen doen moet". De Statenvertaling verscheen voor het eerst in 1637 en was vervaardigd in opdracht van de Staten-Generaal, volgens het besluit van de synode.

    De SV is een zeer tekstgetrouwe vertaling vanuit de brontalen Hebreeuws en Grieks van respectievelijk het Oude en Nieuwe Testament. Ook de apocrieve boeken waren vertaald en na het Nieuwe Testemant bijgevoegd. De vertaling van de Bijbel werd toegelicht met een grote hoeveelheid kanttekeningen. Door de toenmalige handmatige manier van letters zetten en corrigeren bij de drukkers werden talrijke fouten gemaakt in de tekst[2].

    statenvertaling_schutblad.jpg
    Schutblad van een oude editie van de Statenvertaling

    Uitgaven 

    De Statenvertaling is sindsdien in verschillende uitgaven verschenen, waarvan hieronder enkele worden aangestipt. 

    Uitgave van Van Ravensteijn (1657)

    De meest betrouwbare uitgave van de Statenvertaling ooit is die van Van Ravensteijn uit 1657. Na de eerste uitgave van de Statenbijbel verschenen al snel diverse herdrukken bij verschillende boekdrukkers. Pas 20 jaar later, in 1657 werd door de weduwe van Paulus Aertsz van Ravesteijn de officiële herziening uitgegeven, waarin de meeste fouten waren verbeterd. Het is deze uitgave van 1657, de zogenaamde Corrigeerbijbel, die wordt aangemerkt als de meest betrouwbare.

    Fragment uit de Van Ravensteijn-uitgave van 1657:

    1 Timótheüs: „1 PAULUS een Apostel JESU CHRISTI, na het bevel Godts onses Salighmakers / ende des Heeren Jesu Christi / [die] onse hope [is,]
    2 Timotheo [mijnen] oprechten sone in het geloove: genade / barmhertigheyt / vrede zy u van Godt onsen Vader / ende Christo Jesu onsen Heere.
    3 Gelijck ick u vermaent hebbe / dat ghy tot Ephesen soudt blijven / als ick na Macedonien reysde / [soo vermane ick het u noch,] op dat ghy sommige bevelet geen andere leere te leeren:
    4 Noch haer te begeven tot fabelen / ende oneyndelicke geslacht-reeckeningen / welcke meer [twist-] vragen voort brengen dan stichtinge Godts / die in het geloove is.”[3]

    Uitgave van Henricus Cats (1834)

    In 1834 verscheen een uitgave van de Statenvertaling die „overeenkomstig de thans meest gebruikelijke taal en spelling” was herzien door de Leidse predikant Henricus Cats. Hij beperkte zich voornamelijk tot spelling en interpunctie, maar maakte daarbij nogal wat fouten. Zijn aanpassing aan de eigentijdse taal was de eerste.

    Uitgave van Jongbloed

    Jongbloed is een uitgever in Heerenveen.

    Uitgave van de Gereformeerde Bijbelstichting

    In 1973 bracht de Gereformeerde Bijbelstichting, die zich sterk maakt voor handhaving van de Statenvertaling, een aangepaste Statenvertaling uit. gevolgd door verbeterde herdrukken. De taal van de GBS-bijbel volgt de taal van de Statenvertaling van Van Ravensteijn uit 1657.

    De GBS-uitgave bevat oudere woorden dan de uitgave van Jongbloed. Als de SV-uitgave van Jongbloed bijvoorbeeld het woord ”verkondigd” gebruikt, staat in de GBS-uitgave ”kond gedaan”. Deze uitdrukking is niet meer gangbaar en kan in gezinnen met jonge kinderen gemakkelijk de lachlust opwekken. In de GBS-uitgave van de SV met kanttekeningen komen in die kanttekeningen woorden voor als ”altemet” en ”kwansuis”, die tegenwoordig onbekend zijn[1].

    Herziene Statenvertaling

    De Stichting Herziening Statenvertaling heeft de schooluitgave van de Gereformeerde Bijbelstichting gebruikt als basistekst voor de hertaling van de Statenvertaling. Ook gaat men uit van de in de 17e eeuw gebruikte handschriften van de Bijbel en hecht men veel waarde aan de kanttekeningen bij de Statenbijbel. De Herziene Statenvertaling uit 2010 is de meest ingrijpende herziening van de Statenvertaling, een herziening die in hoofdzaak een hertaling is en geen vertaling uit de brontekst.

    Zie Herziene Statenvertaling voor het hoofdartikel over deze hertaling. 

    Nederlands

    De Statenvertaling heeft de Nederlands taal mede gevormd. Uit de Statenbijbel werd veel voorgelezen en dat werkte vooral door in de uitspraak van bepaalde woorden. Daarnaast zijn sommige bijbelse uitdrukkingen spreekwoordelijk geworden, zoals 'een doorn in het oog' of en 'de dag des oordeels'.

    Voor de huidige lezer bevat de taal van de edities vóór de Herziene Statenvertaling verouderde uitdrukkingen die misverstand kunnen oproepen. Een voorbeeld is het werkwoord "wassen". 

    Ge 41:52 (SV) En den naam des tweeden noemde hij Efraïm; want, [zeide] [hij] God heeft mij doen wassen in het land mijner verdrukking.
    Ge 41:52 (HSV) De tweede gaf hij de naam Efraïm. {Efraïm betekent: dubbel vruchtbaar.} Want, [zei hij], God heeft mij vruchtbaar doen worden in het land van mijn verdrukking.

    Jozef heeft geen wasbeurt gekregen, maar is vruchtbaar geworden.

    Meer informatie

    De Statenvertaling met kanttekeningen op Coas.nl

    De website www.Statenvertaling.net bevat de Statenvertaling online, met kanttekeningen, ontstaansgeschiedenis van de vertaling, en afbeeldingen van door de Bijbel geïnspireerde kunst.  

    Bronnen

    Onder meer:
    Ike van Hardeveld, Goede brontekst gebruiken, artikel op Refdag.nl 27 juli 2004. Van Hardeveld is historisch taalkundige.

    Voetnoten

    1. ↑ R.E. Nieuwenhuis, GBS en Stichting HVS, ga met elkaar in gesprek. Opiniërend artikel RefDag.nl dd. 9 juni 2008.
    2. ↑ Ike van Hardeveld, Goede brontekst gebruiken, artikel op Refdag.nl 27 juli 2004. Van Hardeveld is historisch taalkundige.
    3. ↑ Aangehaald door Ike van Hardeveld, a.w.
    4. ↑ Vergelijk de verkiezing van de zeven diakenen in het bijbelboek Handelingen.

    (Verrijk de Christipedia door je kennis of informatie toe te voegen.)

    Labels: (Bewerk labels)
    • Geen labels
    BestandGrootteDatumToegevoegd door 
     statenvertaling_schutblad.jpg
    Publiek domein
    783.9 kB21:26, 20 apr 2011Kees LangeveldActies
    Reacties (0)
    U moet inloggen om een reactie te geven.

     
    Powered by MindTouch Core
    Verrijk Christipedia door informatie toe te voegen.
    Help mee de tekst te verbeteren. Zie Meedoen.