Oordeel

Uit Christipedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een oordeel is een uitspraak, vonnis.

Het woord komt van 'oordelen', dat samengesteld is uit 'oor', van het Hoogduitse 'ur' en 'delen', en oorspronkelijk 'toewijzen' betekent.

Het woord heeft deze betekenissen[1]:

1. (Bijbeltaal) vonnis, dit is een rechterlijke uitspraak of beslissing. "Ten oordeel zitten" is gezeten zijn om een rechterlijke uitspraak te doen. "Ten oordeel dagen": voor de rechter dagen. Het oordeel van God is de rechterlijke uitspraak van God.

2. (Bijbeltaal) veroordeling, straf.

3. goed- of afkeurende uitspraak die als geldig erkend wordt, van kracht is. "Een oordeel vellen", "zijn oordeel opschorten", "aan het oordeel van anderen overlaten", "uw oordeel is hard".

De Heer Jezus heeft gezegd:

Mt 7:1 Oordeelt niet, opdat u niet wordt geoordeeld; Mt 7:2 want met het oordeel waarmee u oordeelt, zult u worden geoordeeld, en met de maat waarmee u meet, zal u worden gemeten. Mt 7:3 En wat ziet u de splinter in het oog van uw broeder, maar de balk in uw eigen oog merkt u niet? Mt 7:4 Of hoe zult u tot uw broeder zeggen: Laat mij de splinter uit uw oog wegdoen, en zie, de balk is in uw oog? Mt 7:5 Huichelaar, doe eerst de balk uit uw oog weg, en dan zult u helder zien om de splinter uit het oog van uw broeder weg te doen. (TELOS)

4. Geformuleerde mening, gevoelen ten aanzien van een kwestie of geval. "Zijn oordeel zeggen, te kennen geven, uiten, iem. zijn oordeel vragen". "Van oordeel zijn, dat …" (= is het genoemde als mening hebben), "naar mijn oordeel", "volgens het oordeel van anderen".

5. (filosofie) uitspraak of bewering die waar of onwaar is. Synoniem: propositie. "Alle mensen zijn sterfelijk" en "Socrates is een mens" zijn oordelen of proposities.

6. vermogen om uit de waargenomen verschijnselen gevolgtrekkingen af te leiden omtrent de wezenlijke gesteldheid van de dingen. "Een helder, rijp, zuiver, gezond oordeel", "oordeel des onderscheids" (= vermogen om tussen goed en kwaad te onderscheiden), "gebrek aan oordeel", "buiten het bereik van iemands oordeel liggen" (= zijn verstand te boven gaan), "met oordeel te werk gaan" (= zodat men van goed overleg blijk geeft).

Godsgericht

In de Bijbel betekent "oordeel" meermalen zoveel als het Godsgericht (Godsoordeel, oordeel Gods) (Ps. 76 : 9; Ezech. 39 : 21; Zef. 2: 2; Opb. 15: 4), krachtens hetwelk Hij over de goddelozen zijn strafoordeel en zijn straffen laat gaan (Rom. 2 : 2; Openb. 17 : 1), maar zich over de zijnen ontfermt en hun recht verschaft.

Ps 76:8 (76:9) U liet een oordeel uit de hemel horen; de aarde vreesde en werd stil, Ps 76:9 (76:10) toen U, o God, opstond ten oordeel, om alle zachtmoedigen van de aarde te verlossen. Sela (HSV)

Dus „een oordeel ontvangen" „zijn oordeel dragen," is zoveel als zijn rechtvaardige straf ontvangen (Rom. 13 : 2; Gal. 5 : 10; Jak. 3: 1; Rom. 5: 16).

Ro 5:16 En de gave is niet zoals het zondigen van de ene. Want het oordeel was uit een daad tot veroordeling, maar de genadegave is uit vele overtredingen tot rechtvaardiging. (TELOS)

„Het oordeel was uit een daad tot veroordeling (of: ter verdoemenis)," wil zeggen dat de ene die het eerst gezondigd heeft, Adam, trof het oordeel, het vonnis van God, en van hem af heeft zich dat oordeel over allen verbreid, en is voor hen een oordeel ter veroordeling (verdoemenis) geworden. God kan zijn oordelen door mensen laten uitvoeren. Zo voerden de Syriërs voerden de oordelen uit tegen de afgeweken koning Joas van Juda.

2Kr 24:24 Hoewel de heirkracht van Syrië met weinig mannen kwam, evenwel gaf de HEERE in hun hand een heirkracht van grote menigte, dewijl zij den HEERE, den God hunner vaderen, verlaten hadden; alzo voerden zij de oordelen uit tegen Joas. (SV)

Oordeel aangaande gelovigen

Het oordeel van de Heer aangaande gelovigen is een beoordeling, gevolgd door lof, beloning of zonodig een tuchtiging.

1Co 4:4 Want ik ben van mij niets bewust, maar daardoor ben ik niet gerechtvaardigd; maar Hij die mij beoordeelt, is de Heer. 1Co 4:5 Oordeelt daarom niets voor de tijd, totdat de Heer komt, die ook wat in de duisternis verborgen is, aan het licht zal brengen en de raadslagen van de harten openbaar zal maken; en dan zal ieder zijn lof ontvangen van God. (TELOS)

Een voorbeeld in de vorm van straf, tuchtiging vinden wij in de eerste brief van Paulus aan de heiligen te Korinthe. Men gebruikte 's Heren avondmaal op onwaardige wijze.

1Co 11:21 want bij het eten neemt ieder vooraf zijn eigen avondmaal, en de een is hongerig en de ander dronken. (TELOS)

Dat onwaardig gebruik kon niet ongestraft blijven. De Heer moest de zijnen oordelen, dat is tuchtigen.

1Co 11:29 Want wie eet en drinkt, die eet en drinkt zichzelf een oordeel, als hij niet het lichaam van de Heer onderscheidt. 1Co 11:30 Daarom zijn er onder u vele zwakken en zieken en nogal velen zijn ontslapen. 1Co 11:31 Als wij echter onszelf beoordeelden, zouden wij niet geoordeeld worden; 1Co 11:32 maar als wij geoordeeld worden, dan worden wij door de Heer getuchtigd, opdat wij niet met de wereld veroordeeld worden. (TELOS)

1Co 11:34 Als iemand honger heeft, laat hij thuis eten, opdat u niet tot een oordeel samenkomt. (TELOS)

Daarom is zelfbeoordeling (1 Cor. 11:31), zelfbeproeving (1 Cor. 11:28) onmisbaar. Doe ik goede dingen? Doe ik de goede dingen op een goede manier? Het oordeel van God begint bij het huis van God en daarna treft het de wereld.

1Pe 4:17 Want het is nu de tijd dat het oordeel begint bij het huis van God; als het echter eerst bij ons begint, wat zal het einde zijn van hen die het evangelie van God niet gehoorzamen? (TELOS)

Deze tijdsorde komt tot uiting in het laatste Bijbelboek, waarin het oordeel van de wereld wordt beschreven. De Heer Jezus verschijnt aan de apostel Johannes als de rechter, uit wiens mond een tweesnijdend scherm zwaard komt. Vervolgens beoordeelt Hij zeven gemeenten in Klein-Azië, het huidige Turkije.

Opb 3:19 Allen die Ik liefheb, bestraf en tuchtig Ik; wees dan ijverig en bekeer u. (TELOS)

Na de beoordeling van de gemeenten volgen de vreselijke strafgerichten van God over de aarde, die evenwel ook bekering willen verwekken[2].

Er is dus verschil tussen het oordeel aangaande de gelovigen en dat aangaande de wereld. De gelovigen worden niet met de wereld veroordeeld. Ze zullen nochtans gesteld worden voor de rechterstoel van Christus.

Voor de rechterstoel van Christus. Wij allen zullen voor de rechterstoel van God, dat is van Christus gesteld worden. Dan wordt ons leven als kind van God beoordeeld.

Ro 14:10 Maar u, waarom oordeelt u uw broeder? Of ook u, waarom minacht u uw broeder? Want wij zullen allen voor de rechterstoel van God gesteld worden; (TELOS)

2Co 5:10 Want wij allen moeten geopenbaard worden voor de rechterstoel van Christus, opdat ieder ontvangt wat in het lichaam is gedaan, naardat hij heeft bedreven, hetzij goed hetzij kwaad. (TELOS)

1Co 4:4 Want ik ben van mij niets bewust, maar daardoor ben ik niet gerechtvaardigd; maar Hij die mij beoordeelt, is de Heer. 1Co 4:5 Oordeelt daarom niets voor de tijd, totdat de Heer komt, die ook wat in de duisternis verborgen is, aan het licht zal brengen en de raadslagen van de harten openbaar zal maken; en dan zal ieder zijn lof ontvangen van God. (TELOS)

Dag van het oordeel

Het schijnt dat er een dag van oordeel is voor de levende aardbewoners en een dag van oordeel voor de gestorvenen. De volgende passages schijnen te spreken van het oordeel van de levenden:

Mt 19:28 Jezus nu zei tot hen: Voorwaar, Ik zeg u, dat u die Mij gevolgd bent, in de wedergeboorte, wanneer de Zoon des mensen zal zitten op de troon van zijn heerlijkheid, u ook op twaalf tronen zult zitten om de twaalf stammen van Israël te oordelen. (TELOS)

Mt 25:31 Wanneer nu de Zoon des mensen komt in zijn heerlijkheid en alle engelen met Hem, dan zal Hij zitten op de troon van zijn heerlijkheid; (TELOS)

Het volgende vers spreekt van het oordeel van de opgewekte doden.

Opb 20:12 En ik zag de doden, de groten en de kleinen, voor de troon staan; en er werden boeken geopend. En een ander boek werd geopend, namelijk dat van het leven. En de doden werden geoordeeld volgens wat in de boeken geschreven was, naar hun werken. (TELOS)

Lu 11:32 Mannen van Nineve zullen opstaan in het oordeel met dit geslacht en zullen het veroordelen, want zij bekeerden zich op de prediking van Jona; en zie, meer dan Jona is hier! (TELOS)

Mt 12:42 De koningin van het Zuiden zal worden opgewekt in het oordeel met dit geslacht en het veroordelen, want zij kwam van de einden der aarde om de wijsheid van Salomo te horen; en zie, meer dan Salomo is hier! (TELOS)

De volgende passage schijnt te spreken van een oordeel over de aardbewoners, maar kan ook het oordeel van de doden beschreven.

Jds 1:14 En ook Henoch, de zevende van Adam af, heeft van dezen geprofeteerd door te zeggen: Zie, de Heer is gekomen temidden van zijn heilige tienduizenden, Jds 1:15 om oordeel uit te oefenen tegen allen en elke ziel te bestraffen om al hun werken van goddeloosheid die zij goddeloos bedreven hebben, en om alle harde woorden die goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben. (TELOS)

Een zondaar kan toorn van God 'ophopen', de toorn vermeerderen, doordat hij zich niet bekeert en boze dingen blijft doen.

Ro 2:5  Maar naar uw hardheid en onbekeerlijk hart hoopt u voor uzelf toorn op in de dag van de toorn en van de openbaring van het rechtvaardig oordeel van God, (TELOS)

God bewaart de onrechtvaardigen tot de dag van het oordeel.

2Pe 2:9  dan weet de Heer godvrezenden uit de verzoeking te redden, maar onrechtvaardigen te bewaren tot de dag van het oordeel om gestraft te worden; (TELOS)

Kosmos. Ook de tegenwoordige kosmos wordt bewaard tot de dag van het oordeel.

2Pe 3:7  Maar de tegenwoordige hemelen en de aarde zijn door hetzelfde woord opgespaard voor het vuur en worden bewaard tot de dag van het oordeel en van de ondergang van de goddeloze mensen. (TELOS)

Boze engelen. Boze engelen worden tot het oordeel van de grote dag bewaard.

Jds 1:6  En engelen die hun oorsprong niet bewaard, maar hun eigen woonplaats verlaten hebben, heeft Hij tot het oordeel van de grote dag met eeuwige boeien onder duisternis bewaard. (TELOS)

Komst ten oordeel.

Jds 1:14 En ook Henoch, de zevende van Adam af, heeft van dezen geprofeteerd door te zeggen: Zie, de Heer is gekomen temidden van zijn heilige tienduizenden, Jds 1:15 om oordeel uit te oefenen tegen allen en elke ziel te bestraffen om al hun werken van goddeloosheid die zij goddeloos bedreven hebben, en om alle harde woorden die goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben. (TELOS)

Landen en steden. De Heer Jezus spraak van een/de dag van het oordeel voor de bewoners van landen en steden:

Mt 10:15  Voorwaar, Ik zeg u, het zal voor het land van Sodom en Gomorra draaglijker zijn in de dag van het oordeel dan voor die stad. (TELOS)

Mt 11:22  Ik zeg u evenwel: het zal voor Tyrus en Sidon draaglijker zijn in de dag van het oordeel dan voor u. (TELOS)

Mt 11:24  Ik zeg u evenwel, dat het voor het land van Sodom draaglijker zal zijn in de dag van het oordeel dan voor u. (TELOS)

Oordelaars. Een oordelaar is iemand die ergens over kan, mag of moet oordelen. Een oordelaar in het rechtsspraak is iemand die een vonnis wijst. Synoniemen zijn: beoordelaar, rechter. De Vader heeft "heel het oordeel" aan de Zoon, die tevens de Mensenzoon is, gegeven.

Joh 5:22  Want ook de Vader oordeelt niemand, maar heeft heel het oordeel aan de Zoon gegeven, (...) Joh 5:27  en Hij heeft Hem macht gegeven oordeel uit te oefenen, omdat Hij de Mensenzoon is. (Telos)

Niet alleen de Mensenzoon, ook andere mensen zullen oordelen.

Lu 11:31  De koningin van het Zuiden zal worden opgewekt in het oordeel met de mannen van dit geslacht en zal hen veroordelen, want zij kwam van de einden der aarde om de wijsheid van Salomo te horen; en zie, meer dan Salomo is hier! Lu 11:32 Mannen van Ninevé zullen opstaan in het oordeel met dit geslacht en zullen het veroordelen, want zij bekeerden zich op de prediking van Jona; en zie, meer dan Jona is hier! (TELOS)

Opb 20:4  En ik zag tronen, en zij gingen daarop zitten, en het oordeel werd hun gegeven; en ik zag de zielen van hen die om het getuigenis van Jezus en om het woord van God onthoofd waren, en die het beest of zijn beeld niet hadden aangebeden en niet het merkteken aan hun voorhoofd en aan hun hand ontvangen hadden; en zij werden levend en regeerden met Christus duizend jaren. (Telos)

Openbaring van het verborgene van de mensen. Op die dag worden verborgen zaken geopenbaard.

Ro 2:16 op de dag dat God het verborgene van de mensen zal oordelen door Christus Jezus, naar mijn evangelie. (TELOS)

Geoordeeld op grond van de gesproken woorden. De mensen worden gerechtvaardigd of veroordeeld op grond van hun woorden. Het is of God hun eigen maatstaf of norm hanteert. De mensen zullen rekenschap geven van elk zinloos woord dat zij hebben gesproken.

Mt 12:36  Ik zeg u echter, dat van elk zinloos woord dat de mensen zullen spreken, zij rekenschap zullen geven in de dag van het oordeel. Mt 12:37 Want op grond van uw woorden zult u gerechtvaardigd en op grond van uw woorden zult u veroordeeld worden. (TELOS)

Jds 1:14 En ook Henoch, de zevende van Adam af, heeft van dezen geprofeteerd door te zeggen: Zie, de Heer is gekomen temidden van zijn heilige tienduizenden, Jds 1:15 om oordeel uit te oefenen tegen allen en elke ziel te bestraffen om al hun werken van goddeloosheid die zij goddeloos bedreven hebben, en om alle harde woorden die goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben. (TELOS)

Geoordeeld naar de werken. De gestorven mensen zullen geoordeeld worden naar hun werken.

Opb 20:12 En ik zag de doden, de groten en de kleinen, voor de troon staan; en er werden boeken geopend. En een ander boek werd geopend, namelijk dat van het leven. En de doden werden geoordeeld volgens wat in de boeken geschreven was, naar hun werken. (TELOS)

Vergelijk:

Jds 1:14 En ook Henoch, de zevende van Adam af, heeft van dezen geprofeteerd door te zeggen: Zie, de Heer is gekomen temidden van zijn heilige tienduizenden, Jds 1:15 om oordeel uit te oefenen tegen allen en elke ziel te bestraffen om al hun werken van goddeloosheid die zij goddeloos bedreven hebben, en om alle harde woorden die goddeloze zondaars tegen Hem gesproken hebben. (TELOS)

Spreken op de dag van het oordeel. Zij die in het oordeel komen, zullen niet slechts zwijgen. Zij zullen rekenschap afleggen. Zij zullen ook anderen veroordelen.

Lu 11:32 Mannen van Nineve zullen opstaan in het oordeel met dit geslacht en zullen het veroordelen, want zij bekeerden zich op de prediking van Jona; en zie, meer dan Jona is hier! (TELOS)

Mt 12:42 De koningin van het Zuiden zal worden opgewekt in het oordeel met dit geslacht en het veroordelen, want zij kwam van de einden der aarde om de wijsheid van Salomo te horen; en zie, meer dan Salomo is hier! (TELOS)

Gelovigen. De gelovigen hebben vrijmoedigheid in de dag van het oordeel.

1Jo 4:17  Hierin is de liefde bij ons volmaakt (opdat wij vrijmoedigheid hebben in de dag van het oordeel), dat zoals Hij is, ook wij zijn in deze wereld. (TELOS)

Laatste oordeel

Het laatste oordeel schijnt plaats te vinden na afloop van het duizendjarige vrederijk en van de laatste misleiding en opstand, en nadat de duivel in de poel van vuur en zwavel is geworpen (Opb. 20:7v.). Dan zullen de overige doden opstaan (20:5-6) en worden geoordeeld (20:12v). Ze worden geoordeeld naar hun werken, die geregistreerd zijn (20:12, 13).

Opb 20:15  En als iemand niet geschreven gevonden werd in het boek van het leven, werd hij geworpen in de poel van vuur. (Telos)

Zullen in het laatste oordeel nog mensen behouden worden? Eén opvatting zegt dat in het laatste oordeel alleen te verdoemen mensen zullen opstaan. Een andere gedachte is dat er ook mensen zullen opstaan die behouden worden, allicht de koningin van het Zuiden en de mannen van Ninevé.

Lu 11:31  De koningin van het Zuiden zal worden opgewekt in het oordeel met de mannen van dit geslacht en zal hen veroordelen, want zij kwam van de einden der aarde om de wijsheid van Salomo te horen; en zie, meer dan Salomo is hier!  Lu 11:32  Mannen van Nineve zullen opstaan in het oordeel met dit geslacht en zullen het veroordelen, want zij bekeerden zich op de prediking van Jona; en zie, meer dan Jona is hier! (Telos)

Opb. 20:15 schijnt op de mogelijkheid te wijzen dat iemand, die dan geoordeeld wordt, zal blijken geregistreerd te staan in het boek van het leven. Uiteindelijk wordt niemand verzoend en behouden zonder de Behouder, Jezus Christus, die zijn bloed stortte tot verzoening van zondaars.

Zie ook

Artikel Oordelen.

Meer informatie

The End Times: Plagues, God's Judgment & Jesus' Prophecy in Matthew 24 - Mark Hitchcock. Youtube.com: 100huntley, 3 sept. 2020. Duur: 6 min. 21 sec. Mark Hitchcock over het oordelen door God.

Bronnen

Van Dale's Groot woordenboek der Nederlandse taal (13e uitgave), digitale versie 1.0 Plus, jaar 2000, s.v. oordeel.

H. Zeller, Bijbelsch Woordenboek voor het Christelijke volk. Tweede deel K - Z. ('s Gravenhage: M.J. Visser, 1872) s.v. Oordeel. De tekst van dit lemma is 4 dec. 2017 verwerkt.

Voetnoot

  1. Van Dale's Groot woordenboek der Nederlandse taal (13e uitgave), digitale versie 1.0 Plus, jaar 2000.
  2. Hetgeen slechts ten dele lukt. Meerdere malen lezen wij in het laatste Bijbelboek "zij bekeerden zich niet" (Opb. 9:20-21; 16:9, 11)