Daniël 2 is een hoofdstuk van het boek Daniël. Het wordt hieronder samengevat en/of becommentarieerd.

Hoofdstukken samengevat en/of becommentarieerd:
Daniël: 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 6 · 7 · 8 · 9 · 10 · 11 · 12

Samenvatting

Droom van Nebukadnezar (statenbeeld). 1-23 De eerste droom van Nebukadnezar. Doodstraf voor de onwetende wijzen. 24-45 Daniel beschrijft en verklaart de droom. 46-49 Daniel verhoogd.

1

1 In het tweede jaar nu van het koninkrijk van Nebukadnezar, droomde Nebukadnezar dromen; daarvan werd zijn geest verslagen, en zijn slaap werd in hem gebroken. (CP[1])

In het tweede jaar nu van het koninkrijk van Nebukadnezar. D.i. 604[2]/603 v.Chr. Daniël was ca. 17 jaar oud en in het 2e of 3e jaar van zijn Chaldeeuwse opleiding[3].

700 — 650 v.C. < Israël 650 — 600 v.C.[4] > 600 — 550 v.C.
HabakukNebukadnezar7e eeuw voor Chr.#605JojakimJoahazNechoZefanja (boek)Daniël (profeet)Jeremia (profeet)JosiaAmonAsnapparManasse (koning)

2

2 Toen zei de koning, dat men roepen zou de tovenaars en de sterrekijkers en de guichelaars en de Chaldeeën, om de koning zijn dromen te kennen te geven; zij nu kwamen en stonden voor het aangezicht van de koning. (CP[1])

De Chaldeeën. Zij zijn astroloogpriesters. Er waren talloze verschillende priesterklassen in Babel. De koning was de belangrijkste leider van het priesterdom.[2]

3

3  En de koning zeide tot hen: Ik heb een droom gedroomd; en mijn geest is ontsteld om dien droom te weten. (SV) 

De goden konden de koning rechtstreeks aanspreken in een droom. Nebukadnezar was de hoogste bemiddelaar tussen de Babylonische goden en de mensen. Hij was de uitverkorene en vertegenwoordiger van de goden. Desondanks kende Nebukadnezar de betekenis van de droom niet.[2]

4

4  Toen spraken de Chaldeeën tot de koning in het Aramees: O koning, leef in eeuwigheid! Zeg uw knechten de droom, dan zullen wij de uitlegging te kennen geven.(CP[1])

Aramees. Waarschijnlijk is dit "de taal der chaldeeën", waarin Daniël geschoold moest worden (1:4). Vanaf dit woord wisselt de tekst naar het Aramees, dat gebezigd wordt tot en met hoofdstuk 7.

Leef in eeuwigheid. Een wens die, zo weten wij, alleen vervuld kan worden door geloof in Jezus Christus (Joh. 3:16).

5

5 De koning antwoordde en zei tot de Chaldeeën: De zaak staat bij mij vast: indien u mij de droom en zijn uitlegging niet bekend maakt, zult u in stukken gehakt worden, en uw huizen zullen tot een drekhoop gemaakt worden. (SV) 

Nebukadnezar vertelde de droom niet. Farao daarentegen verteld de droom aan Jozef, die hem uitlegde (Genesis 41:17vv).

11

11 Want de zaak die de koning begeert, is te zwaar; en er is niemand anders, die dezelve voor den koning te kennen [kan] geven, dan de goden, welker woning bij het vlees niet is.(SV) 

Welker woning bij het vlees niet is. Zij wonen niet onder de mensen. Maar de Zoon van God, van de enige waarachtige God (Joh. 17:13), zou neerdalen om als mens geboren te worden en onder de mensen te wonen.

Joh 1:14  En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond (en wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van een eniggeborene van een vader) vol van genade en waarheid. (Telos)

Dan de goden. Maar deze astroloogpriesters stonden toch met de goden in contact? Konden die de droom niet openbaren uit hun hoge woonplaats?

16

16 En Daniël ging in en verzocht van de koning, dat hij hem een bestemde tijd wilde geven, opdat hij de koning de uitlegging te kennen zou geven. (CP[1]) 

Een bestemde tijd. Ook hier, evenals in 1:12 ("beproef toch uw knechten tien dagen lang"), zet Daniël het middel tijd in om tot een oplossing van de zaak te komen.

18

18 Opdat zij van de God des hemels barmhartigheden verzochten over deze verborgenheid, dat Daniël en zijn metgezellen met de overige wijzen van Babel niet omkwamen. (CP[1])

De God des hemels. De God van hun vaders (vgl. 2:23). Zie ook vs. 28: "er is een God in de hemel".

Opdat zij van den God des hemels barmhartigheden verzochten over deze verborgenheid. Daniël ging niet in zijn eentje God aanroepen, hij regelde gezamenlijk gebed. Een voorbeeld voor een gemeentelijke bidstond.

Mt 18:19  Voorwaar, Ik zeg u tevens, dat als twee van u overeenstemmen op de aarde over enige zaak die zij maar zouden vragen, het hun ten deel zal vallen van mijn Vader die in de hemelen is. (Telos)

Met de overige wijzen. Daniël dacht niet alleen aan zijn eigen hachje en dat van zijn metgezellen. Zijn zorg strekte zich ook uit naar de overige wijzen, al behoorden zij ook tot Chaldeeën, het volk dat de Joodse knapen in ballingschap had weggevoerd.

19

19 Toen werd aan Daniël in een nachtgezicht de verborgenheid geopenbaard; toen loofde Daniël den God des hemels. (SV)

De verborgenheid geopenbaard. Wat de goden van Babel tot hun beschaming niet konden, deed de God van Daniël.

22

22 Hij openbaart diepe en verborgen dingen; Hij weet, wat in het duister is, want het licht woont bij Hem. (SV) 

Diepe en verborgen dingen. Zoals de droom van Nebukadnezar, die niemand van Babylons goden en wijzen weet.

26

26 De koning antwoordde en zei tot Daniël, wiens naam Beltsazar was: bent u bij machte mij bekend te maken de droom die ik gezien heb en zijn uitlegging? (SV) 

De droom ... en zijn uitlegging. Daniël sprak in de vorige verzen alleen van de uitlegging. Nebukadnezar noemt de droom als eerste, want de bekendmaking van de droom was het heikele van wat hij geëist had.

28

28 Maar er is een God in de hemel, Die verborgenheden openbaart, Die heeft de koning Nebukadnezar bekend gemaakt, wat er geschieden zal in het laatste der dagen; uw droom, en de gezichten van uw hoofd op uw bed, zijn deze: (SV)

Een God in de hemel. Zie vs. 18: "de God des hemels".

Wat er geschieden zal in het laatste der dagen. Uit het vervolg zal blijken wat dat is: niet de oprichting van het beeld, want het beeld wordt in zijn geheel getoond en niet opgebouwd, maar de afhouwing van een steen en de volkomen vernietiging van het beeld door de steen, die het beeld aan zijn voeten slaat en geheel vermaalt (34v).

38

Da 2:38  En overal, waar mensenkinderen wonen, heeft Hij de beesten van het veld en de vogelen van de hemel in uw hand gegeven; en Hij heeft u gesteld tot een heerser over al dezelve; u bent dat gouden hoofd. (CP[1])

U bent dat gouden hoofd. Nebukadnezar regeerde 605-562 v.C.

39

Da 2:39  En na u zal een ander koninkrijk opstaan, lager dan het uwe; daarna een ander, het derde koninkrijk van koper, hetwelk heersen zal over de gehele aarde. (SV)

Een ander koninkrijk opstaan. Het Perzische rijk versloeg het Babylonische rijk en veroverde Babylon, de hoofdstad van het Babylonische rijk, in 539 v.C.

Daarna een ander, het derde koninkrijk van koper. In 330 v.C. hield het Perzische rijk op te bestaan. Het werd veroverd door Alexander de Grote en opgevolgd door het Grieks-Macedonische rijk.

40

Da 2:40  En het vierde koninkrijk zal hard zijn, gelijk ijzer; aangezien het ijzer alles vermaalt en verzwakt; gelijk nu het ijzer, dat zulks alles verbreekt, [alzo] zal het vermalen en verbreken. (SV)

Het vierde koninkrijk. Het Romeinse rijk.

41

Da 2:41  En dat gij gezien hebt de voeten en de tenen, ten dele van pottenbakkersleem, en ten dele van ijzer, dat zal een gedeeld koninkrijk zijn, doch daar zal van des ijzers vastigheid in zijn, ten welken aanzien gij gezien hebt ijzer vermengd met modderig leem; (SV)

De voeten en de tenen. De benen zijn van ijzer (33).

De twee benen worden dikwijls opgevat als zinnebeeld van het West- en Oost-Romeinse rijk. Het Oost-Romeinse rijk is veroverd door de Turkse Ottomanen en overgegaan in het Turks-Ottomaanse rijk. Rusland meent dat het voortzetting is van het Oost-Romeinse rijk en de bewaarder is van het Orthodoxe gelooft.

De voeten zijn een voortzetting van het Romeinse rijk. Volgens een mening is de ene voet de Europese Unie en de andere voet ergens in Rusland en het Midden-Oosten. De vijf koningen van de ene voet komen uit de EU, de vijf koningen van de andere voet uit Rusland en het Midden-Oosten.[5]

43

Da 2:43  En dat gij gezien hebt ijzer vermengd met modderig leem, zij zullen zich [wel] door menselijk zaad vermengen, maar zij zullen de een aan den ander niet hechten, gelijk als zich ijzer met leem niet vermengt. (SV)

Door menselijk zaad vermengen. Dit is lastig te duiden. Uitleggingen:

1. Door verzwagering, door gemengde huwelijken, uit ethnisch en cultureel verschillende groepen.

Een commentator wijst op een historische vermenging: "Zeer opmerkelijk is het, dat de voeten met de tenen aan het beeld eensdeels van leem zijn. Toen de Duitsers en Slaven ten tijde der volksverhuizing in het Romeinse rijk inrukten, deels op hun grond, deels ook in de plaats, die het in de wereldgeschiedenis innam, verzwagerden zich hun vorsten met Romeinse families. Keizer Karel stamde uit een Romeins huis af, en bijna ter zelfder tijd hebben zich de Duitse keizer Otto II en de Russische grootvorst Wladimir met dochters van Oost-Romeinse keizers verbonden. Dit was van grote betekenis voor de verhouding der nakomende volken in ‘t algemeen; zij hebben geen nieuw rijk gesticht, maar slechts het Romeinse voortgezet, en tot op de tegenwoordige dag ligt aan alle staatsinrichtingen het ijzer, het Romeinse ten grondslag. Zo blijft het tot aan het einde van de gehele wereldmacht, totdat zij eindelijk uitloopt in tien heerschappijen, die ... men evenmin nu reeds zou kunnen aanwijzen, als wanneer men de wederkomst van Christus op morgen of overmorgen wilde stellen; intussen zullen wij later zien, hoe de geschiedenis van de tegenwoordige tijd op dat einde heenwijst."[6]

2. Door vermenging van etnisch en cultureel verschillende groepen. Huwelijken zijn niet noodzakelijk voor de vermenging waar dit vers 43 van spreekt. De West-Europese bevolking vermengt zich al decennia met arbeidsmigranten en asielzoekers, in het bijzonder uit het Islamitische Midden-Oosten.

Gelijk als ijzer met leem niet vermengt. De ene groep mensen is als ijzer, de andere groep als leem. Hun vermenging geeft een onsamenhangend geheel.

 
Statenbeeld getekend door Clarence Larkin

Voetnoten

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Hertaling of vertaling door Christipedia, uitgaande van de Statenvertaling.
  2. 2,0 2,1 2,2 Volgens Roger Liebi, Das Buch Daniël, hoofdstukken 1 t/m 3 (juni 2013). Transcript van een toespraak.
  3. Roger Liebi, Das Buch Daniël, hoofdstukken 1 t/m 3 (juni 2013). Transcript van een toespraak. Volgens Liebi was hij in zijn 3e jaar.
  4. De jaartallen zijn meerendeels ontleend aan Bijbels ontstaansmodel; tijdbalk Masoreten (Stichting De Oude Wereld, 2009).
  5. Russia and the Roman Empire. Youtube.com: Ken Johnson, 4 okt. 2022. Duur: 1 uur 11 min. 54 sec.
  6. Aangehaald in Karl August Dächsel; F. P. L. C. van Lingen; H. van Griethuijsen, Antz. et al, Bijbel, of De geheele Heilige Schrift, bevattende al de kanonieke boeken van het Oude en Nieuwe Testament (volgens de Staten-overzetting): met in den tekst ingelaschte verklaringen en aanmerkingen van de beroemdste godgeleerden uit alle tijden (Kampen: Bos, 1893-1901), commentaar op Dan. 2:43. De aangehaalde tekst, die qua spelling is gemoderniseerd op Christipedia, is van Emile Guers (19e eeuw) dan wel Karl August Dächsel (19e eeuw).